Zespół Ciasnoty Podbarkowej

Zespół Ciasnoty Podbarkowej

Ból barku jest jedną z najczęściej zgłaszanych przez pacjentów dolegliwością mięśniowo-szkieletową. Ponad połowę takich dolegliwości stanowi tzw. zespół ciasnoty podbarkowej (SIS – subacromial impingement syndrome). Jest on także określany jako konflikt podbarkowy. Niestety rzadko jest on prawidłowo diagnozowany, a najczęściej błędnie stawiane diagnozy to zmiany zwyrodnieniowe czy zespół bolesnego barku.

Czym więc właściwie jest zespół ciasno ty podbarkowej? Źródłem bólu barku w SIS jest ucisk na struktury będące w przestrzeni podbarkowej znajdującej się pomiędzy wyrostkiem barkowym łopatki, a głową kości ramiennej. W przestrzeni tej przebiegają ścięgna mięśni stożka rotatorów, ścięgno głowy długiej mięśnia dwugłowego ramienia oraz często zapominana kaletka podbarkowa.

W warunkach prawidłowych przestrzeń podbarkowa ma wielkość 1-1,5 cm, a głowa kości ramiennej wraz ze ścięgnami mięśni podczas ruchów ślizgają się bez przeszkód pod wyrostkiem barkowym łopatki. Kiedy przestrzeń jest zmniejszona dochodzi do uciśnięcia i drażnienia znajdujących się w niej struktur. W takiej sytuacji podczas ruchów unoszenia kończyny górnej, kiedy mamy do czynienia z fizjologicznym zmniejszeniem się przestrzeni podbarkowej, pojawia się ból.

Przyczyny

-urazy obręczy barkowej i stawu ramiennego,

-dysfunkcje tkanek miękkich tworzących przestrzeń podbarkową np. przeciążenia (najczęściej przeciążonym mięśniem jest m. nadgrzebieniowy stabilizujący głowę kości ramiennej w panewce),

-osłabienie siły mięśni obręczy barkowej (najczęściej niewydolnym mięśniej jest m. najszerszy grzbietu),

-nieprawidłowe ustawienie łopatki i jej zaburzona ruchomość,

-wady postawy ciała,

-wady anatomiczne wyrostka barkowego,

-nawrotowa niestabilność stawu ramiennego .

Objawy

Choć objawy mogą pojawić się nagle w wyniku urazu, to jednak najczęściej rozwijają przez wiele miesięcy. Ból początkowo występuje miejscowo, przednio-bocznie względem wyrostka barkowego łopatki z promieniowaniem wzdłuż bocznej lub przyśrodkowej części ramieni do połowy jego długości. Pojawia się najczęściej podczas zgięcia i odwiedzenia kończyny górnej. Innymi objawami mogącymi pojawiać się w konflikcie podbarkowym oprócz bólu przednio-bocznej części barku są:

-dolegliwości podczas spania na chorym barku lub z ręką pod głową,

-ograniczenie ruchomości (głównie zgięcia, odwiedzenia i rotacji wewnętrznej),

-tkliwość okolicy wyrostka barkowego i guzka większego kości ramiennej,

-osłabienie siły mięśniowej,

-przykurcze mięśniowe (głównie mięsień piersiowy mniejszy).

Diagnostyka

          Diagnostyka SIS odbywa się na podstawie badań obrazowych (RTG, USG, MRI) oraz na funkcjonalnych testach diagnostycznych, i wywiadzie, który potwierdza typowe dla ciasnoty podbarkowej dolegliwości bólowe, funkcjonalnych testach diagnostycznych oraz badaniach obrazowych.

Rehabilitacja

Podstawowymi celami terapii są zmniejszenie/zlikwidowanie dolegliwości bólowych oraz poprawa możliwości funkcjonalnych kończyny górnej. Innymi, bardziej szczegółowymi celami w terapii ciasnoty podbarkowej mogą być w zależności od potrzeby rozluźnienie przeciążonych i wzmocnienie osłabionych mięśni stożka rotatorów, poprawa stabilizacji łopatki, poprawa ruchomości łopatki i stawu ramienno-łopatkowego, poprawa ruchomości szyjnego i piersiowego odcinka kręgosłupa oraz np. poprawa postawy.

Etapy Rehabilitacji

W pierwszym etapie leczenia podstawowym zadaniem jest wyciszenie stanu zapalnego oraz zlikwidowanie dolegliwości bólowych. Najczęściej stosuje się w tym celu zabiegi fizykoterapeutyczne, a także niektóre techniki terapii manualnej. Na tym etapie niewskazane są ćwiczenia wzmacniające oraz zwiększające zakres ruchu, zwłaszcza odwodzenia i zginania.

Po ograniczeniu dolegliwości bólowych przechodzimy do kolejnego etapu, w którym podczas rehabilitacji dominuje terapia manualna i ćwiczenia. Terapeuta najczęściej wykonuje mobilizacje stawu ramiennego, mobilizacje łopatki w stawie łopatkowo-żebrowym, terapię tkanek miękkich, a także toruje prawidłowe wzorce ruchowe. Ponieważ zaburzona centralizacja głowy kości ramiennej bardzo często jest przyczyną ciasnoty podbarkowej, pacjent jest także uczony przez terapeutę czynnej centralizacji w stawie. Najważniejszymi mięśniami biorącymi w tym udział są m. podgrzebieniowy (jeden z mięśni stożka rotatorów), m. piersiowy większy oraz m. najszerszy grzbietu. Do odzyskania prawidłowych wzorców ruchowych w trakcie ćwiczeń wykorzystuje się początkowo zamknięte łańcuchy kinematyczne, stopniowo przechodząc do otwartych łańcuchów, a następnie do ruchów czynnych z jednoczesną centralizacją głowy.

Przebieg

W przebiegu zespołu ciasnoty podbarkowej łopatka, która ma bezpośredni wpływ na ruchomość stawu ramiennego, ustawiona jest w sposób niefizjologiczny. Dlatego też, aby odzyskać prawidłowy zakres ruchu w terapii wykorzystuje się pracę z samą łopatką.

W ostatnim etapie leczenia terapia ukierunkowana jest na odbudowanie siły osłabionych mięśni oraz koordynacji nerwowo-mięśniowej. Warunkiem do rozpoczęcia ćwiczeń siłowych jest jednak wcześniejsze uzyskanie fizjologicznych zakresów ruchu.